Artikelen zoeken

Behandeling bipolaire stoornis kan effectiever én goedkoper

25 april 2019 | Lisette Rops

De behandeling van een bipolaire stoornis kan effectiever. Dat bewijst de door GGzE ontwikkelde aanpak SelF. Die levert voor de cliënt goede resultaten op en voor de instelling een kostenbesparing.

Momenteel worden zo’n vierhonderd cliënten met een bipolaire stoornis volgens de uitgangspunten van SelF behandeld, door in totaal 8,5 fte aan hulpverleners. Initiatiefnemer en psychiater Lisette Rops van team Bipolair GGzE maakt de vergelijking met een FACT-team: ‘Daar ligt de verhouding heel anders, daar werken ongeveer 10 fte met 150-200 cliënten.’ De SelF aanpak bestaat uit maximale inzet door integrale aanpak op het vergroten zelfmanagement van client’en naasten. Een voorbeeld is de zelf ontwikkelde blended psycho-educatie cursus: in plaats van twaalf groepsbijeenkomsten zijn er nu zes online lessen en zes groepsbijeenkomsten. Dat vergt minder ureninzet. ‘Maar wat mij betreft is nog belangrijker dat de SelF aanpak zowel bij de cliënttevredenheid als bij de medewerkerstevredenheid een acht scoort.’

Flexibel op- en afschalen

Toen Rops in 2011 bij GGzE kwam werken, was daar geen specifiek behandelaanbod voor mensen met een bipolaire stoornis. ‘Dus ik kon met een onbeschreven vel beginnen. Flexibel op- en af kunnen schalen van zorg is heel belangrijk in de zorg voor mensen met een bipolaire stoornis. Daar staat de F uit de naam van de aanpak SelF ook voor. Maar in de gangbare modellen lukte dat niet.’ Het cyclische ziekteverloop kent drie fasen: een manische, een depressieve en een stabiele fase. In die stabiele fase, zo legt de psychiater uit, volstaat  minder intensieve zorg. ‘Een voorwaarde daarvoor is wel dat de cliënt en de naasten voldoende kennis hebben van het ziekteverloop en zich zeer laagdrempelig bij ons melden.'

Zelfregie

En precies op die kennis richt de aanpak SelF zich nadrukkelijk. ‘Als team Bipolair van GGzE ontwikkelden we een extra groepscursus, met verdiepende informatie over zelfregietools. Cliënten en hun naasten leren hierin bijvoorbeeld de stemming te herkennen’, vertelt Rops. Onderdeel van deze 'Grip op je Stemming' cursus is het maken van een persoonlijk signaleringsplan, waarin heel concreet benoemd staat wat signalen zijn die een overgang naar een andere fase kunnen markeren en hoe daarop te handelen. Door dit ook in groepscursus te organiseren heeft zowel inhoudelijke voordelen als dat het erg efficiënt is.

Minder opnames

'Als een cliënt aangeeft dat de naasten te veel aan zijn hoofd zitten te zeuren, terwijl hij het zelf zo prettig vindt dat hij niet meer depressief maar lekker actief is, kan dat een aanwijzing zijn dat iemand vanuit een stabiele fase richting een manische fase gaat’, legt Rops verder uit. De cliënt en de naasten hebben dankzij deze extra kennis en het signaleringsplan meer zelfregie. Ze weten tijdig en laagdrempelig de hulpverlening te bereiken. En dat is terug te zien in de cijfers, weet de initiatiefnemer. ‘Sinds we met SelF werken is het aantal opnames merkbaar gereduceerd. Ook zijn er veel minder crisiscontacten bij de crisisdienst.’ Ze noemt nog meer aansprekende cijfers: bij GGzE neemt 90% deel aan de psycho-educatiecursus; landelijk liggen die cijfers op 30 tot 40%.

 

Samen

Hoewel de eerste drie letters van de aanpak verwijzen naar de begrippen zelfregie en  zelfredzaamheid van de cliënt, is gekozen voor de beginletter S van samen, vertelt Rops. ‘We werken samen met de cliënt en met hun naasten. Zo is de intake altijd met een systeemtherapeut, dat levert direct al verhelderende inzichten op voor de cliënt en de naaste die erbij is, meestal de partner.’ Ook de cliënten onderling werken samen in de groep. Verder wordt bedoeld de samenwerking met de ketenpartners, zoals de gemeente. Die samenwerking is verankerd in het model. ‘Daardoor  kunnen we, als de cliënt eenmaal voldoende kennis heeft, de hulpverlening tijdens de stabiele fasen afschalen naar basis ggz of ambulante begeleiding vanuit de Wmo.’

Navolging

Als het aan Rops ligt, krijgt de SelF aanpak navolging in heel Nederland. Een eerste aanzet daartoe is al gezet met een onderdeel uit de aanpak: ‘Wij werken al heel lang met lichttherapie. Als een cliënt vandaag zegt dat hij depressief is, kan hij morgen achter (onder) de lamp. Een heel mooi voorbeeld van snel en doelmatig opschalen van de zorg. Lichttherapie bij Bipolairen was vier jaar geleden echt not done uit angst voor het risico van door schieten naar een manie. Maar tegenwoordig is het opgenomen in de behandelrichtlijnen aangezien dit risico gering is mits het onder professionele begleiding gebeurt’ De navolging hoeft zich wat Rops betreft zeker niet te beperking tot bipolaire stoornissen. ‘Voor veel psychische aandoeningen geldt dat er ernstige en minder ernstige episoden zijn. De SelF aanpak bewijst dat de ernst van volgende episode beperkt kan worden.’

 

lisette rops winter .jpg

Wil je meer weten over dit project neem dan contact op met Lisette Rops. Op de hoogte blijven van GGzEi? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.