Artikelen zoeken

ForCA QuickScan: Betrokkenheid en passie

07 October 2016 | Ilja Bongers | Afgerond Toon project timeline

Ilja Bongers en Marilyn Peeters, beide verbonden aan GGzE Onderzoeksgroep Forensisch Geestelijke Gezondheidszorg en Tilburg University, deden met behulp van de ForCA Quickscan onderzoek naar de implementatie van jongerenparticipatie.


ForCA is de afkorting van Forensisch Consortium Adolescenten. Het is een samenwerkingsverband tussen justitiële jeugdinrichtingen, de drie reclasseringsorganisaties, centra voor kinder- en jeugdpsychiatrie en instellingen voor wetenschappelijk onderzoek. De doelstelling van ForCA is om beter zicht te krijgen op jongeren met een strafrechtelijke of civielrechtelijke maatregel, ernstige gedrags- en andere problemen; die mogelijk een delict hebben gepleegd of waarvoor een hoog risico bestaat en waarbij preventief werken voorop staat. Deze jongeren krijgen te maken met uiteenlopende personen, deskundigen en instellingen die allen vanuit het eigen perspectief zo goed mogelijk bijdragen aan de beeldvorming van hen. Toch is er soms een tekort aan kennis, of is de kennis te versnipperd. Dat maakt het lastig om de juiste antwoorden te vinden op de altijd belangrijke, maar vaak complexe vragen rondom de problematiek van deze jongeren.

Lees hier het interview

Ilja:'In 2012 is de ForCA Quickscan ontwikkeld. Die ForCA Quickscan is nu ingezet om te kijken hoe het ervoor staat met de implementatie van jongerenparticipatie bij de ForCA-leden. Samen met Chijs van Nieuwenhuizen hebben we een voorstel geschreven hoe we dit konden doen. Het plan was om in focusgroepen samen met jongeren, hulpverleners en managers de ForCA Quickscan in te vullen. Marilyn Peeters heeft samen met een stagiaire de focusgroepen uitgevoerd.'

Marilyn: 'Ik ben naar acht JJI's, JeugdzorgPlus instellingen en GGz instellingen gegaan. Het was heel leuk om bij andere instellingen te kijken en voelen hoe jongerenparticipatie daar gaat.'


Ilja: 'Het bleek dat het heel gemakkelijk was om medewerking te krijgen voor de focusgroepen, terwijl daar in eerste instantie nog wel wat scepsis over was. We werden meteen door een aantal instellingen gebeld of ze mee mochten doen.'
Marilyn: 'Er is altijd wel iemand in een organisatie die jongerenparticipatie een interessant onderwerp vindt.'


Ilja: 'De jongeren, hulpverleners en managers in de focusgroep hebben zelf de definitie van participatie gemaakt. De kernvraag was: Hoe zit je in de driehoek cliënt - organisatie - hulpverlener? Dat is een goede manier om te ontdekken hoe mensen participatie zien. Want het gaat niet om onze visie, maar om die van de deelnemers van de focusgroep. Het mooie was dat ze allemaal de jongeren aan de top of centraal plaatsten.'


Marilyn: 'Dan is de vraag meteen ook hoe je dat als organisatie ziet. Het is fijn als beleidsmakers ook eens van de jongeren horen hoe zij dat zien. En andersom; dat ook de jongeren zien dat een beleidsmaker of gedragswetenschapper hen echt als het belangrijkste ziet. Die sessies waren samen met jongeren, hulpverleners en beleidsmakers, waardoor een mooie interactie ontstond.'


Ilja: 'Soms was het ook wel improviseren. Zo ontdekten we dat we jongeren uit de JeugdzorgPlus en JJI niet samen in een ruimte mochten. Tja, dan worden het dus twee sessies.'


Marilyn: 'Wat mij het meest opviel is dat de jongeren zelf zich niet bewust zijn van de positie die ze hebben. Ook vanuit de organisaties zie je vaak dat de jongeren niet altijd bewust gemaakt worden van het feit dat ze echt een stem hebben. Jongeren realiseren zich dat vaak niet. Binnen de JJI's zie je ook dat de mate van participatie heel afhankelijk is van de groep. Wat overigens ook begrijpelijk is. Als je een groep hebt met bijvoorbeeld jongeren met een licht verstandelijke beperking vraagt participatie mogelijk om een andere invulling of aanpak. Wat niet wegneemt dat het wel kan. Instellingen zijn allemaal bezig met participatie. Opvallend is dat de instellingen die hier al langer mee bezig zijn, kritischer kijken naar hoe ze de participatie vorm hebben gegeven dan instellingen die nog aan het begin staan.'


Ilja: 'Uit de ForCA Quickscan bleek dat medewerkers heel erg op zoek zijn naar kennis en vaardigheden om die participatie in praktijk te brengen. Hoe ga je als hulpverlener om met jongerenparticipatie? Waar moet je aan denken? Wat kan je aan de jongeren zelf over laten en wat niet? Ik denk dat daar voor ForCA nog mogelijkheden liggen om verschillende zaken aan te reiken. Denk aan delen van ervaring en kennis.'


Marilyn: 'Dat moet dan ook op alle niveaus gebeuren. Groepsactiviteiten, maar ook overleg van de groepsleiding over de jongeren. Dit wordt niet altijd teruggekoppeld, terwijl het wel over hen gaat.'


Ilja: 'Participatie is veel meer dan alleen de jongeren centraal zetten. Je moet echt naar het geheel kijken. Maar de focus moet wel vanuit de cliënt, vanuit de jongere zijn. Daar moet je beginnen en je moet je in die jongere kunnen verplaatsen. Wat betekent het voor die jongere om hier te zitten.'


Ilja: 'Dit onderzoek zou wat ons betreft moeten leiden tot handvatten voor medewerkers. Heel praktisch, dus wat kun je doen om die participatie te vergroten en versterken. En als we het echt willen moeten we er ook tijd en geld in steken.'


Marilyn: 'Het is best wel ingewikkeld. Het begrip 'participatie' is voor jongeren al moeilijk. Participatie moet op verschillende manieren in hele verschillende omstandigheden en op verschillende niveaus worden toegepast. Het zou wenselijk zijn dat er in elke organisatie, misschien wel in elke groep een ambassadeur is voor jongerenparticipatie. Iemand die daar een passie voor heeft; die zich realiseert wat het voor jongeren kan opleveren. Dat participatie een beginpunt is voor de behandeling. Dat het vertrouwen en inzicht kan geven.'


Ilja: 'Organisaties moeten leren om participatie te vertalen naar hun eigen setting. Daarvoor heb je voortrekkers nodig, want je moet mensen hebben die daar allemaal in - gaan - geloven. Er zijn ook al zoveel mensen die hierin geloven en die echt voor de jongeren gaan en staan.'


Marilyn: 'Wat ik vooral heb geleerd in de focusgroepen, met jongeren, hulpverleners en managers is het belang van betrokkenheid.’

Lees ook het onderzoek en de nieuwsbrief van ForCA.

 ilja.png

Wil je meer weten over dit project neem dan contact op met Ilja Bongers. Op de hoogte blijven van GGzEi? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.